Tôi hay gặp một kiểu người mà tôi rất thương.
Tay nghề tốt. Cẩn thận. Khách nào làm xong cũng ưng. Nhưng đăng một tấm ảnh lên trang cá nhân thì im lìm, và cả tháng chỉ có vài khách quen quay lại.
Rồi bạn ấy kết luận: "Chắc tại em chưa đủ giỏi."
Tôi phải nói thẳng: kết luận đó sai, và cái sai này khiến rất nhiều người đi học thêm một khoá kỹ thuật nữa trong khi vấn đề nằm ở chỗ hoàn toàn khác.
Giỏi nghề và có khách là hai năng lực khác nhau
Nghe thì hiển nhiên, nhưng hầu như không ai được nói cho biết điều này khi bắt đầu.
Chúng ta lớn lên với một niềm tin dễ chịu: cứ làm tốt đi rồi người ta sẽ tìm đến. Niềm tin đó đúng trong một ngôi làng nhỏ nơi mọi người biết mặt nhau. Nó không còn đúng khi khách của bạn tìm thợ bằng cách gõ vào ô tìm kiếm hoặc hỏi trong một hội nhóm có vài nghìn người.
Trong bối cảnh đó, người được chọn không phải là người giỏi nhất. Là người được nhìn thấy đúng lúc có ai đó đang cần.
Tay nghề quyết định khách có quay lại lần thứ hai không. Nhưng nó không quyết định được có ai đến lần thứ nhất hay không.
Vì sao người giỏi nghề thường là người ngại nhất
Tôi để ý một điều gần như thành quy luật: càng người cẩn thận, càng ngại nói về mình.
Có mấy lý do rất thật.
Thứ nhất, họ sợ bị coi là khoe khoang. Trong văn hoá của mình, nói tốt về bản thân dễ bị nhìn bằng con mắt khác.
Thứ hai, họ nghĩ làm marketing là làm màu. Là phóng đại. Là hứa những thứ mình không làm được. Mà điều đó thì đi ngược với con người họ.
Thứ ba — và cái này ít ai thừa nhận — họ sợ đăng lên rồi không ai tương tác. Ba lượt thích cho một tấm ảnh mình mất bốn tiếng để làm ra là một cảm giác không dễ chịu.
Tôi hiểu cả ba. Nhưng tôi cũng phải nói điều này: im lặng không phải là khiêm tốn. Im lặng chỉ là im lặng. Và người đang cần một người làm makeup tử tế cho ngày quan trọng của họ sẽ không tìm ra bạn, không phải vì họ không muốn, mà vì họ không biết bạn tồn tại.
Bản chất: người ta không chọn người giỏi nhất, người ta chọn người họ tin
Đây là chỗ tôi muốn bạn dừng lại lâu một chút.
Đặt mình vào vị trí một cô dâu. Cô ấy sắp bước vào một ngày không làm lại được. Cô ấy không có chuyên môn để đánh giá tay nghề của bạn — cô ấy nhìn ảnh, nhưng ảnh nào chẳng đẹp, ai chẳng chọn tấm đẹp nhất để đăng.
Vậy cô ấy quyết định bằng gì?
Bằng cảm giác an tâm. Bằng việc bạn trả lời tin nhắn nhanh hay chậm. Bằng việc bạn có hỏi kỹ cô ấy mặc gì, chụp ở đâu, sợ nhất điều gì trên gương mặt mình, hay bạn chỉ báo giá rồi thôi. Bằng việc có ai đó từng làm với bạn và kể lại.
Nói cách khác: cô ấy không mua tay nghề của bạn, vì cô ấy không đánh giá được. Cô ấy mua bằng chứng rằng bạn đáng tin.
Và bằng chứng thì phải được nhìn thấy mới có tác dụng.
Vậy làm gì, nếu bạn không muốn làm màu
Tin tốt là bạn không cần phải làm màu. Bạn chỉ cần làm cho những thứ có thật trở nên nhìn thấy được.
Cho người ta thấy quá trình, không chỉ kết quả. Một tấm ảnh trước và sau nói được nhiều hơn mười tấm ảnh sau. Nó chứng minh bạn đã làm gì, thay vì chỉ chứng minh khách đẹp.
Kể lại một ca khó và cách bạn xử lý. Da khách bị kích ứng hôm đó, trời nồm nền cứ trôi, khách đổi váy phút chót. Người đọc học được một điều, và đồng thời hiểu bạn là người bình tĩnh.
Nói ra cách bạn làm việc. Bạn hỏi khách những gì trước ngày làm? Bạn có ở lại suốt buổi không? Không ai biết những điều này nếu bạn không nói.
Để khách nói thay bạn. Một dòng tin nhắn cảm ơn thật của khách có sức nặng hơn mọi lời tự giới thiệu — miễn là bạn xin phép trước khi đăng.
Bốn việc trên đều là sự thật. Không phóng đại một chữ nào. Và làm đủ bốn việc đó đều đặn trong sáu tháng sẽ thay đổi lượng khách của bạn nhiều hơn một khoá kỹ thuật nữa.
Điều khó nhất không phải là biết làm gì
Là làm đều.
Đăng một tuần rồi nghỉ ba tuần thì không có tác dụng gì. Thà mỗi tuần một bài, đều đặn, còn hơn mười bài trong một tuần rồi im lặng cả quý.
Tôi biết điều này khó, vì mùa cưới thì không còn sức, mùa vắng thì không có gì để đăng. Nhưng đây là chỗ phân loại giữa người sẽ có tên trong nghề và người mãi phụ thuộc vào việc ai đó tình cờ giới thiệu.
Bạn không cần trở thành người nói nhiều. Bạn chỉ cần thôi vô hình.
Nếu bạn đang muốn bắt đầu mà chưa biết nói gì về mình, nhắn cho Phượng. Mình ngồi tìm ra bốn thứ bạn đã có sẵn mà chưa ai biết.
Cella Hương Phượng
Người sáng lập CELLA MAKEUP ACADEMY · Bàn Tay Vàng Makeup Châu Á 2025. Phượng dạy nghề makeup ở Thái Bình và viết lại ở đây những gì nghề đã dạy mình. Đọc thêm về Phượng →
